شناسه خبر :۱۵۲۴

استان البرز در یک نگاه

نسخه مناسب چاپ

 

استان البرز سی و یکمین استان‌ ایران است. در جلسهٔ هیئت دولت در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۸۸لایحهٔ تأسیس این استان تصویب و به مجلس شورای اسلامی فرستاده شد، در ادامه با تصویب نمایندگان مجلس شورای اسلامیدر تاریخ (۱۳۸۹/۴/۷) استان البرز بطور رسمی شکل گرفت.در این طرح پیشنهادی کرجبه عنوان مرکز استاندرنظر گرفته شده‌است. این شهر در ۲۰ کیلومتری غرب تهرانو در حوزهٔ استحفاظی استان تهرانقرار گرفته که با جمعیتی بالغ بر ۱٬۳۷۷٬۴۵۰ نفر، پنجمین شهر پرجمعیت ایرانپس از شهرهای تهران، مشهد، اصفهانو تبریزمحسوب می‌گردد. همچنین محمود احمدی‌نژادرئیس‌جمهور در تاریخ ۲۲ مرداد ۱۳۸۹ در نامه‌ای به وزارت کشور قانون تأسیس استان البرز که در جلسهٔ علنی دوم تیر ۱۳۸۹ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده بود و شورای نگهبان نیز آن را تایید کرده بود، جهت اجرا ابلاغ کرد. نام این استان از رشته‌کوه البرزگرفته شده‌است که بخش مهمی از آن از شمال این استان می‌گذرد. در تاریخ ۲۲ شهریور ۱۳۸۹ با حضور وزیر کشور، استانداری البرز رسما شروع به فعالیت نمود و عیسی فرهادیبه‌عنوان نخستین استاندار البرز انتخاب گردید

   اطلاعات کلی

کشور                                            

[پرچم ایران] ایران

استان                                                   البرز

مرکز                                                        کرج

 مساحت                                ۵٬۸۳۳ کیلومترمربع

جمعیت ۱۳۸۵                           (               ( ۲٬۲۹۵٬۴۱۲

تعداد شهرستان‌ها                   شهرستان۴

زبان اصلی                                 فارسی

 شهرستانهای استان البرز

شهرستان کرجبه مرکزیت شهر کرجشامل بخش‌های مرکزی، آساراو اشتهارد.
شهرستان ساوجبلاغبه مرکزیت شهر هشتگردشامل بخش‌های مرکزی، چندار، چهارباغ.
شهرستان نظرآبادبه مرکزیت شهر نظرآبادشامل بخش‌های مرکزیو تنکمان.
شهرستان طالقانبه مرکزیت شهر طالقان.

 

شهرستان کرج

شهرستان کرجیکی از شهرستان‌ها و مرکز استان البرزاست. این شهرستان در شرق این استان قرار دارد و مرکز آن شهر کرجاست

تقسیمات کشوری

 کرجیکی از کلان شهرهایایرانو همچنین مرکز، استان البرزمی‌باشد. جمعیت این شهر برپایهٔ سرشماری سال ۱۳۸۵ خورشیدی برابر با ۱٬۳۷۷٬۴۵۰ نفر بوده‌است که از این جهت پس از شهرهای تهران، مشهد، اصفهانو تبریزبه‌عنوان پنجمین شهر پرجمعیت ایران به‌شمار می‌رود.کرج پس از تهرانبزرگ‌ترین شهر مهاجرپذیر ایران استو با توجه به جوان‌بودن آن نسبت به سایر شهرهای بزرگ ایران، هم‌اکنون به‌عنوان یکی از کلان‌شهرهای کشور به‌شمار می‌آید

نمایی از شهر کرج

           اطلاعات کلی

  کشور                                     ایران

 استان                                         البرز

 شهرستان                                     کرج

 بخش                                           مرکزی

 نام(های) قدیمی                           کرج

                        مردم

 جمعیت                                                                ۱٬۳۷۷٬۴۵۰    

  زبان‌ گفتاری                           فارسی

 مذهب                                   شیعه و غیره

 

موقعیت و تقسیمات کشوری

کرج در ۳۶ کیلومتری غرب تهران و در کرانه غربی رود کرجو در دامنه جنوبی رشته کوه البرزقرار گرفته‌است. این شهرستان از شمال به استان مازندران، از جنوب به شهرستان شهریارو استان مرکزی، از غرب به شهرستان ساوجبلاغو استان قزوینو از شرق به شهرستان تهرانمحدود است.

جلگهپهناور کرج با ارتفاع متوسط ۱۳۲۰ متر از سطح دریا در مسیر راه ارتباطی وسایط نقلیه حامل کالاهای وارداتی و صادراتی از مرز ترکیه و آذربایجان و به مقصد تهران و بالعکس است.

کوههای البرز استان مازندرانو کرج را از هم جدا کرده‌است. دهستان کرج در میان دره‌هایپرپیچ‌وخم البرز و در اطراف جاده چالوسقرار دارند. از تونل کندوانتا روستای مراد تپه در غرب اشتهارد، حوزه فرمانداری کرج را تشکیل می‌دهد.

حوزه فرمانداری کرج در سال ۱۳۳۷برای جمعیتی در حدود ۳۵ هزار نفر و با وسعتی در حدود ۵۸۳۰ کیلومتر مربع بنیاد شد.این شهرستان تا سال ۱۳۶۸دارای چند بخش شامل: مرکزی، شهریار، رباط کریمو طالقانو اشتهاردبود، ولی پس از تبدیل بخش‌های شهریار و رباط کریم و ساوجبلاغبه شهرستان چهار بخش از آن جدا گردید و هم‌اکنون شامل دو بخش مرکزی و اشتهارد و هفت دهستان است.

بخش مرکزی با ۶ دهستان به نام‌های: نسا، آسارا، آدران، کمال آباد، گرمدرهاز تونل کندوان تا (ماهدشت) یا مرد آباد یا همان شاهدشت قدیم را شامل می‌شود.بخش اشتهاردکه از احمدآباد تا مرادتپه ادامه دارد، تنها یک دهستان به نام پلنگ آباد (رحمانیه) دارد.

پیشینه تاریخی

کرج مدتی جزء مازندران و زمانی بخشی از ری بوده ‌است و گاهی از روستاهای طالقان یا شهرستانک محسوب می‌شده ‌است. تا پیش از حمله مغول رفت و آمد کاروان‌هابیشتر از راهی بوده که از طریق سگزآبادو شهریاربه ریمی‌رفته است. از این دوره به بعد راه قزوین – کرج – ری اهمیت بیشتری یافت ولی اهمیت کرج در دوره صفوی به دلیل قرار گرفتن بر سر راه قزوینبه تهران و تبریزبیشتر شده و کاروانسراها، پلها و قلعه‌های ایجاد شده در حاشیه این جاده به آن هویت بخشیده‌است.

مقدسیدر سده چهارم هجری قمری از کرج به عنوان یکی از روستاهای ری نام برده‌است.در آغاز سده هفتم هجری قمری یاقوت حموینیز کرج را تابع ری دانسته‌است.

حمدالله مستوفیدر سده هشتم هجری قمری کن و کرج را از ولایات تابع طالقانبرشمرده و در ذکر رودخانه‌های عراق عجماز کوهرود نام می‌برد که ویژگی‌های آن به طور دقیق قابل تطبیق بر روی رودخانه کرج است.

در سده‌های میانه اسلام و پس از آن به ویژه در عهد آخرین پادشاهان صفویکه تهران مقر حکومتی دربار می‌شود، مسیر قزوین – کرج – تهران مورد توجه قرار می‌گیرد و به احتمال فراوان کاروانسرای صفوی کرج قابل انتساب به همین دوره‌ است.

دوره قاجاریهبه ویژه عصر فتحعلی شاهو ناصرالدین شاهکرج به علت همجواری با پایتخت و قرار گرفتن بر سر راه ارتباطی سلطانیهو تبریزمورد توجه سلیمان میرزاقرار گرفت و کاخ سلیمانیه را در انجا ساخت.در همین دوران سپاهیان زیادی از منطقه عبور کرده و یادداشتهایی از خود بر جای نهاده‌اند. در این دوره کرج به عنوان قسمتی از راه اصلی تهران-قزوین شناخته می‌شد.در بیشتر سفرنامه‌های غربی و فارسی به گستردگی از این مکان یاد نشده است

ریشه‌یابی نام

کرج از کلمه کراج به معنی بانگ و فریاد است. زیرا در تپه آتشگاه و کوههای کلاک و قلعه دختر شهرستانک و بز قلعه اشتهارد در ایام تابستان برای خبر رساندن و دیده بانی آتش افروزی می‌شد و در موقع جنگ بدینوسیله از هجوم دشمنان با خبر می‌شدند، در آن روزگار ممکن است، نام کرج، کراج بوده‌است.

در فرهنگ نفیسی کرج به معنی گوی، گریبان، چاک و شکاف آمده و آنرودخانه ایست که در کوههای شمال غربی ری جاری می‌شد و بلوک شهریار و ساوجبلاغ را مشروب می‌سازد و نام دهی است در کنار این رودخانه که پادشاهان قاجار در آنجا بناها و قصرهای عالیه برپا نموده‌اند. همچنین در کتب مختلف آمده، لفظ کرج از کلمه کرژ به معنی کوهپایه‌است.

مراحل گسترش تاریخی شهرستان

کرج در محدوده خیابان‌های کشاورز و مصباح، روستایی تابع بخش ساوجبلاغ از توابع حوزه ۱۹ تهران بود و در این دوره مراکز اداری و تجاری آن گاهی تهران، برغان، کردان و هشتگرد بوده‌ است. سپس شهر کرج تابع شهرستان تهران شد و نمایندگی‌های ادارات مرکزی به رتق و فتق امور آن می‌پرداختند. این شهرستان با جهشی سریع از دوره روستایی و شهری گذشت و منطقه بسیار وسیعی را در بر گرفت. اشتهارد، شهریار، طالقان، ساوجبلاغ، کوهپایه و بخش حومه تابع استان تهران، همه قلمرو کرج به حساب می‌آمد. پس از انقلاب اسلامی، با گسترش سریع و افزایش جمعیت و پیدایش قطب‌های جاذبه‌ای، کرج به چندین شهرستان و منطقه تقسیم شد؛ که اینک هر کدام از بخش‌های پیشین به یک شهرستان و بسیاری از روستاهای اقماری آن خود به شهر و شهرک‌هایی تبدیل شده‌اند.

محدوده‌ای که امروز کرج بزرگ (شهر کرج) نامیده می‌شود، در گذشته شامل روستاهایی تابع حوزه کن، شهرستان شمیران، ساوجبلاغ و شهریار بوده است؛ و کلاک، سرجو، حصار، وسیه، باغ پیر، بیلقان، حسین‌آباد بیلقان،

علی‌آباد پرگیرک، تپه مرادآباد، بیدستان، صحرای ویان، جوادآباد، نهر رستم، دره دروا، حسن‌آباد، حاجی‌آباد، صوفی‌آباد، وهرجرد (ورگرد)، دلمبر، حیدرآباد، میان‌جاده، شنبه‌دژ، نوزمین، سیاه کلان، کسین، کارخانه قند، حسین‌آباد مهرشهر، پیشاهنگی، گلدشت، جو مردآباد، سرحد آباد، آسیا برجی، سرآسیاب، ده کرج، حسین‌آباد راه‌آهن، شهر صنعتی، اطراف امامزاده طاهر و امامزاده حسن، باغ فلاحت و مناطق دیگری که درسال‌های اخیر در محدوده شهر کرج قرار گرفته، را در بر می‌گرفته‌است.

در سال ۱۳۸۹ خورشیدی پس از تصویب مجلس شورای اسلامی، شهر کرج به همراه ۳ شهرستان دیگر در قالب استان البرز جای گرفت.

برپایه بررسی‌های سال ۱۳۸۷ خورشیدی کلانشهر کرج در آن سال دارای ۶۸۰ هکتاربافت فرسوده شهری بوده‌است.

دانشگاه‌ها و مراکز علمی گسترده مستقر در شهر کرج

مرکز تحقیقات کشاورزی و پزشکی هسته‌ای کرج
پژوهشگاه مواد و انرژی
موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر
موسسه تحقیقات واکسن و سرم سازی رازی کرج
مجتمع تولیدی، تحقیقاتی انستیتو پاستور ایران
موسسه تحقیقات علوم دامی کشور
موسسه تحقیقات خاک و آب
مرکز فضایی ماهدشت
مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران
پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج
دانشگاه هنر
دانشگاه تربیت معلم
دانشگاه محیط زیست
دانشگاه جامع علمی - کاربردی
دانشگاه پیام نور
دانشکده علوم پزشکی
مرکز تربیت مربی سازمان فنی و حرفه ای
آموزشکده فنی شهید بهشتی
آموزشکده فنی هفده شهریور
آموزشکده عالی سما واحد کرج
دانشگاه علمی کاربردی شهرداری کرج
مرکز تربیت معلم حکیم ابوالقاسم فردوسی فردیس
مرکز آموزش عالی علمی و کاربردی جهاد دانشگاهی شعبه کرج
دبیرستان و مرکز پیش دانشگاهی البرز (کالج البرز)

مراکز صنعتی کرج

کرج دارای تعداد زیادی واحدهای تولیدی و صنعتی است که در مناطق مختلف شهر و یا عمدتاً در شهرکهای صنعتی متمرکز شده‌اند. برای نمونه دو شهرک صنعتی سیمین دشت و بهارستان مجموعاً بیش از ۴۷۰ واحد تولیدی فعال دارند و بیش از ۹۵۰واحد دیگر در مناطق مختلف شهر و حومه آن قرار دارند

مکان‌های تاریخی، فرهنگی

در حوزه فرمانداری کرج بیش از ۱۰۰ اثر با ارزش فرهنگی – تاریخی و هنری شناسایی شده و در گزارش بررسی و شناسایی این منطقه درج گردیده .ازاثار ومکانهای تاریخی که دارائه قدمت دوره اسلام وبیش از اسلام ودوره قاجار وصفوی و قرن ۷ و ۸ و ۹ هجری میتوان موارد زیر را نام برد

کاروانسرای شاه عباسی

 

       نام اثر                                               قدمت

آهنین راه و پل سنگی                             دوره اسلامی

تپه های امامزاده احمد و محمود               دوره اسلامی

مسجد هلجرد                                          دوره قاجار

 مسجد جامع                                           دوره قاجار

 کاروانسرای کندوان                                دوره قاجار

 کاروانسرای شاه عباسی                       دوره صفوی

 قبرستان قدیمی                                   دوره صفوی

 چنار حصار                                             ۸۰۰ساله

 درخت سرو کهن                                    ۱۳۰۰ ساله

آثار فرهنگی و تاریخی دهستان‌های نسا، آساراو آدراندر منطقه‌ای کوهستانی قرار داشته و آبادی‌های آن‌ها در دره‌های پرشیب و یا بر کناره بلند کوه‌ها ایجاد شده‌است.

در دهستانهای کمال آباد، گرمدره، محمدآباداز حوزه فرمانداری کرج آثار ارزشمند و چشمگیری وجود دارد که شماری از آنها توسط کارشناسان میراث فرهنگی استان تهران و کرج شناسایی شده و تعدادی نیز در حال بازسازی و استحکام بخشی هستند. دو گرمابه قدیمی واقع در روستاهای هلجردو بیلقاننیز از آثار طبیعی کرج است

جاذبه‌های گردشگری

از جمله جاذبه‌های گردشگری کرج می‌توان جاده کرج - چالوس، باغ سیب مهرشهر کرج، کاخ مروارید) شمس)، پارک خانواده جهانشهر و روستای تاریخی آتشگاهرا نام برد.

کاروانسرای شاه‌عباسی، پل تاریخی کرجو امامزاده طاهر کرجکه مدفن بسیاری از ناموران شعر و هنر معاصر ایران است از دیگر جاذبه‌های تاریخی - فرهنگی گردشگری کرج به شمار می‌روند.

دیگر جاذبه‌های گردشگری کرج:

مجموعه سد امیرکبیر، امکانات ورزش‌های آبی از جمله قایق سواری، اسکی روی آب، ماهیگیری
پیست اسکی دیزین
پیست اسکی خور
روستای آتشگاه کرج
آتشکده تخت رستم
کاخ سلیمانیهواقع در دانشکده کشاورزی
آرامگاه شاهزاده سلیمان
باغ لاله گچسر
دره ارنگه
دهکده واریان
روستای برغان
دریاچه سد طالقان
باغات طالقان
روستای آغشت
رودخانه کرج
غار یخ‌مراد
دره پل خواب
روستای وینه
آبشار آدران
باغ گلها
مرکز خرید مهستان
موزه تاریخ طبیعی کرج
پارک خانواده کرج با امکانات ورزشی و تفریحی
پارک تنیس
باغات جهانشهر
کوه باغستان کرج

نمایی ازسد کرج

جاده چالوس بعد از کندوان

محله‌ها

از محله‌های قدیمی کرج که دارای ساکنین اصیل و بومی هستند می‌توان به محله‌های مصباح، حاجی‌آباد، جوادآباد، آسیاب برجی، حصارک، میان‌جاده، حصار، کلاک و سرحدآباد اشاره کرد. گویشبومی کرج که به گویش‌های ایرانی مناطق شمالی‌تر همانندی داشته در این محله‌ها صحبت می‌شده‌است.

دیگر محله‌ها:

شهرک استاندارد                                                        
چهارراه طالقانی
اتحاد
شهرک استادان
اسلام‌آباد
آسیاب برجی
اصفهانی‌ها
اکبرآباد
آسارا
اوقافی(کوی امامیه)
باغستان
محله بهار
جهانشهر
جوادآباد
چهارصددستگاه کرج
حاجی‌آباد
حسن‌آباد
حسین‌آباد
حصار
حصار بالا
حصارک
حیدرآباد
خیابان فردوسی
شهرک خرمدشت
دهقان‌ویلا
دولت‌آباد
رزکان نو
زیبادشت
ساسانی (شهید صدوقی)
سرجوب
سرحدآباد
سهرابیه
شاهین ویلا
شهر صنعتی
شهرک ۱۱۰
جعفرآباد (جعفریه) شهرک امام
شهرک امام رضا
شهرک پیشاهنگی
شهرک گلدشت
شهرک جهازی‌ها
شهرک خاتم الانبیاء
شهرک ذوب آهن
شهرک شاهد
شهرک شهید رستمی
شهرک شهید مطهری
شهرک شیخ سعدی
شهرک فرهنگیان
شهرک وحدت
شهرک یاس
شکرآباد
عظیمیه(شهرک رسالت)
فاز ۴
فردیس
قزلحصار
قلمستان
کلاک
کوی امامیه
کوی بنفشه
کوی شقایق
کوی قائم
کوی کارمندان جنوبی
کوی کارمندان شمالی
کوی مدرس
کوی ولی‌عصر
کیانمهر
کمالشهر
گرمدره
گلشهر
گوهردشت(رجایی‌شهر)
مرکز شهر کرج
مصباح کرج
ماهدشت
مشکین دشت
محمد شهر
مهرویلا
مهرشهر
نوروزآباد
همت‌آباد
وسیه

 

منبع:تیتر یک

 

    دیدگاه ها

    • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب منتشر خواهد شد.
    • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
    • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.

    تازه ها